Tìðinda RSS Feed http://www.skulabladid.fo Tíðindi Nývald í nevnd Føroya Lærarafelags http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=3050 <p>Eg vil her takka fyri tann fram&uacute;r g&oacute;&eth;a stu&eth;ul, eg fekk til nevndarvali&eth; &aacute; a&eth;alfundi felagsins. Ta&eth; er vi&eth; st&oacute;rum &aacute;huga, &aacute;gr&yacute;tni og vi&eth; ynski um at betra arbei&eth;svi&eth;urskiftini hj&aacute; l&aelig;rarum, at eg valdi at stilla upp til nevdarval &iacute; &aacute;r.<br /> N&aelig;mingatali&eth; &iacute; einst&oslash;ku flokkunum er h&oslash;gt, alt fleiri n&aelig;mingar ver&eth;a tilmelda&eth;ir &aacute; Sern&aacute;mi, samstundis sum undirv&iacute;singart&iacute;matali&eth; hj&aacute; l&aelig;rarum er h&aelig;kka&eth;. Millum anna&eth; hetta eru ors&oslash;kir til, at l&aelig;rarar merkja eina vaksandi arbei&eth;sbyr&eth;u. Harafturat ver&eth;ur ynskt, eitt n&uacute; fr&aacute; SSP og AKT, at l&aelig;rarar leggja st&oacute;ran dent &aacute; trivna&eth;in hj&aacute; n&aelig;mingunum og sostatt br&uacute;ka orku og t&iacute;&eth; til ymisk tilt&oslash;k fyri at r&oslash;kka hesum m&aacute;lum.</p> <p>Ta&eth; er eingin ivi um, at um n&aelig;mingurin skal mennast, m&aacute; hann tr&iacute;vast. Sj&aacute;ldan ver&eth;ur hugsa&eth; um, at hetta er eisini galdandi fyri l&aelig;raran. Skal l&aelig;rarin megna at skapa trivna&eth; hj&aacute; n&aelig;mingunum, samstundis sum undirv&iacute;singin skal ver&eth;a laga&eth; til ymsu n&aelig;mingarnar, krevst t&iacute;&eth;. T&iacute;&eth; til fyrireiking, t&iacute;&eth; til tilt&oslash;k saman vi&eth; n&aelig;mingunum og t&iacute;&eth; til eitt n&uacute; n&oacute;gv skerdu seturssk&uacute;larnar.</p> <p>Ta&eth; tykist m&aelig;r, sum MMR hevur eitt vaksandi ynski um, hvat vit l&aelig;rarar skulu n&aacute;a &iacute; okkara arbei&eth;i, samstundis sum t&iacute;&eth;in til &oslash;kta arbei&eth;i&eth; ikki fylgir vi&eth;. Ta&eth; er ein sannroynd, at fyri at liva upp til kravi&eth; um n&aelig;mingalaga&eth;a undirv&iacute;sing, krevst t&iacute;&eth;. Trivna&eth;artilt&oslash;k saman vi&eth; n&aelig;mingum taka t&iacute;&eth;. Skriv til BVT og Sern&aacute;m taka t&iacute;&eth;. Foreldasamstarv tekur t&iacute;&eth;. Toymisarbei&eth;i tekur t&iacute;&eth;. Ta&eth; er, t&aacute; i&eth; t&iacute;&eth;in gerst ov kn&oslash;pp, og vit l&aelig;rarar merkja, at vit ikki n&aacute;a ta&eth;, sum vit skulu, at ta&eth; gongur &uacute;t yvir okkara trivna&eth; &iacute; arbei&eth;inum.</p> <p>MMR stendur ikki einsamalt vi&eth; ynskinum um, at n&aelig;mingarnir kl&aacute;ra seg v&aelig;l, b&aelig;&eth;i fakliga og sosialt. Ta&eth; er ein sannroynd, at l&aelig;rarar gera eitt megnar arbei&eth;i fyri at n&aacute;a j&uacute;st hesum. Ta&eth; er kenslan av, at arbei&eth;i&eth; er t&yacute;dningarmiki&eth; og innihaldsr&iacute;kt, sum skapar okkara trivna&eth; og gevur okkum arbei&eth;sgle&eth;i.&nbsp; &nbsp;</p> <p>T&aacute; i&eth; t&iacute;&eth;in ver&eth;ur skerd, ella t&aacute; i&eth; arbei&eth;suppg&aacute;vurnar ver&eth;a &oslash;ktar, sum skulu n&aacute;ast innan somu t&iacute;&eth;, ver&eth;a vit sett &iacute; ta st&oslash;&eth;u, at vit mugu ra&eth;festa &ndash; ella velja &iacute;millum &ndash; t&yacute;dningarmiklar arbei&eth;suppg&aacute;vur. T&aacute; i&eth; l&aelig;rarar hava kensluna av, at t&iacute;&eth;in er ov stutt til at n&aacute;a t&yacute;dningarmestu uppg&aacute;vurnar, hevur hetta negativa &aacute;virkan &aacute; trivna&eth;in hj&aacute; l&aelig;rarunum. T&iacute; hevur ta&eth; alst&oacute;ran t&yacute;dning fyri at r&oslash;kka fakliga og sosiala trivna&eth;in hj&aacute; n&aelig;mingunum, at ta&eth; &iacute; st&oacute;ran mun ver&eth;ur hugsa&eth; um, og at dentur lagdur &aacute; trivna&eth;in og arbei&eth;sumst&oslash;&eth;urnar hj&aacute; l&aelig;rarunum.</p> <p>Ta&eth; er vi&eth; v&oacute;n um at hava positiva &aacute;virkan &aacute; l&aelig;raraarbei&eth;i&eth;, at eg eri farin til verka &iacute; nevnd felagsins.</p> <p><em>Mynd: &Oacute;lavur Frederiksen</em></p> 26-04-2017 At lurta, virða og motivera http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=3051 <p>&Iacute; vi&eth;t&oslash;kum F&oslash;roya L&aelig;rarafelags stendur millum anna&eth;, at <em>&ldquo;Endam&aacute;l F&oslash;roya L&aelig;rarafelags er at r&oslash;kja starvsligu, l&oslash;narligu og uppalingarligu &aacute;hugam&aacute;lini hj&aacute; f&oacute;lkask&uacute;lal&aelig;rarum &iacute; F&oslash;royum, at styrkja og stimbra samanhaldi&eth;, at arbei&eth;a fyri menning f&oacute;lkask&uacute;lans....&rdquo;</em></p> <p>F&oslash;roya L&aelig;rarafelag hevur, sum stendur skriva&eth;, endam&aacute;l at r&oslash;kja starvsligu &aacute;hugam&aacute;lunum hj&aacute; l&aelig;rarunum. Sj&aacute;lvsagt uppliva vit til t&iacute;&eth;ir trupulleikar og trupul t&iacute;&eth;arskei&eth;. Men s&aelig;r l&aelig;rarin, at okkurt ver&eth;ur gj&oslash;rt vi&eth; trupulleikan, var&eth;veitir l&aelig;rarin neistan og motivati&oacute;nina.</p> <p>Hv&oslash;r einstakur l&aelig;rari eigur at ver&eth;a hoyrdur og virdur, samstundis sum hann f&aelig;r &aacute;lit og vi&eth;urkenning, t&aacute; i&eth; ta&eth; krevst. Ta&eth; er motiverandi fyri l&aelig;raran. Og ta&eth; er naka&eth;, i&eth; n&aelig;mingar og starvsfelagir merkja jaligt.</p> <p>L&aelig;rarar skulu ikki at g&oacute;&eth;taka at f&aacute;a ov n&oacute;gva &aacute;byrgd uttan at f&aacute;a l&oslash;n og &aacute;virkan. Ta&eth; vildi eingin annar fakb&oacute;lkur &iacute; okkara parti av heiminum g&oacute;&eth;tiki&eth;.</p> <p>F&oslash;roya L&aelig;rarafelag fer alt&iacute;&eth; at arbei&eth;a fyri at tryggja, at myndugleikar og lei&eth;slur halda og vir&eth;a starvsliga partin.<br /> Eisini mugu vit &aacute;sanna, at lei&eth;slur til t&iacute;&eth;ir heldur ikki hava ta&eth; l&aelig;tt &iacute; mun til j&aacute;ttan og anna&eth;. Men eitt minsta krav er, at vir&eth;ingin og t&oacute;nin er g&oacute;&eth;ur og tveyvegis millum lei&eth;slu og l&aelig;rara.</p> <p><strong>Menna og betra pr&oacute;vt&oslash;kuh&aacute;ttin &nbsp;</strong><br /> &Iacute; vi&eth;t&oslash;kuni oman fyri stendur eisini, at eitt endam&aacute;l er <em>&ldquo;....at arbei&eth;a fyri menning f&oacute;lkask&uacute;lans&rdquo;</em>. Eitt breitt endam&aacute;l, sum &oslash;ll kunnu taka undir vi&eth;. &Iacute; hesum sambandi havi eg hug at venda m&aelig;r til pr&oacute;vt&oslash;kuh&aelig;ttirnir &iacute; teimum sm&aelig;rru l&aelig;rugreinunum, sum vanliga eru 2 t&iacute;mar um vikuna.<br /> Ein h&aacute;ttur at menna hendan partin &iacute; f&oacute;lkask&uacute;lanum, er, eftir m&iacute;num tykki, at broyta pr&oacute;vt&oslash;kuh&aacute;ttin &iacute; hesum l&aelig;rugreinunum.</p> <p>&Iacute; teimum st&oslash;rru l&aelig;rugreinunum n&yacute;ta flestu sk&uacute;larnir synopsupr&oacute;vt&oslash;ku, har n&aelig;mingurin &iacute; &aacute;v&iacute;san mun sleppur at velja eitt sj&aacute;lvvalt evni. Hetta er gongda lei&eth;in fram eisini &iacute; teimum sm&aelig;rru l&aelig;rugreinumum, b&aelig;&eth;i t&iacute; ta&eth; tykist motiverandi fyri n&aelig;mingar &aacute; &oslash;llum fakligum st&oslash;&eth;i, og at mi&eth;n&aacute;mssk&uacute;lar og h&aelig;gri l&aelig;rustovnar ganga hesa lei&eth; &iacute; flestu l&aelig;rugreinunum.</p> <p>N&yacute;ggja l&aelig;rugeinin, samfelagsfr&oslash;&eth;i, fer v&aelig;ntandi at hava ein pr&oacute;vt&oslash;kuh&aacute;tt, sum er b&yacute;ttur &iacute; tveir partar: Eitt sj&aacute;lvvalt evni (undir yvirskipa&eth;u &oslash;kjunum politikki, b&uacute;skapi ella sosiologi), har n&aelig;mingurin skrivar eina l&iacute;tla framl&oslash;gu&aelig;tlan og leggur s&iacute;&eth;an fram um evni&eth; &iacute; nakrar minuttir. Seinni parturin er at f&aacute;a spurning/ar &uacute;r kendum tilfari, sum hann hevur fyrireika&eth; &iacute; sk&uacute;lat&iacute;&eth;ini og heima.</p> <p>Hetta er gongda lei&eth;in &iacute; sm&aelig;rru l&aelig;rugreinunum &iacute; 9. flokki, t&iacute; hetta er n&uacute;t&iacute;&eth;arh&oacute;skandi og motiverandi &ndash; eisini fyri l&aelig;raran.</p> <p>&nbsp;</p> 03-05-2017 Fleiri tímar til serøki http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=3052 <p>Fleiri eftir&uacute;tb&uacute;gvingar hava veri&eth; tey &aacute;rini, i&eth; eg havi virka&eth; sum l&aelig;rari. Hetta hevur vi&eth; s&aelig;r, at sk&uacute;larnir sum fr&aacute; l&iacute;&eth;ur hava l&aelig;rarar, i&eth; hava serliga vitan innan ymisk &oslash;ki. Hesi eru sum oftast ein partur av f&oslash;rleikastovuni, i&eth; allir sk&uacute;lar eru kn&yacute;ttir at, um teir ikki hava eina &aacute; sk&uacute;lanum. Hetta merkir, at vit eru vor&eth;in betri til at f&aacute;a eyga &aacute; teir n&aelig;mingar, i&eth; hava okkurt serligt fyri ney&eth;ini og at leggja undirv&iacute;singina solei&eth;is til r&aelig;ttis, at hesir og a&eth;rir n&aelig;mingar f&aacute;a sum mest burtur&uacute;r.</p> <p>Eins og undanfarin &aacute;r hava sk&uacute;larnir br&uacute;kt t&iacute;&eth; til at r&aacute;&eth;leggja og r&aacute;&eth;f&oslash;ra og skriva til Sern&aacute;m. S&oacute;knast hevur veri&eth; eftir svari, men illa hevur gingist. So berast t&iacute;&eth;indi, at Sern&aacute;m hevur fingi&eth; n&yacute;ggjan fyribilsstj&oacute;ra, sum skal virka fram til summarfr&iacute;t&iacute;&eth;ina. Kanska er t&iacute;&eth;in komin, at man fer at hyggja at allari skipanini.</p> <p>Eitt hugskot kundi veri&eth;, at man gav f&oslash;rleikastovunum nakrar av t&iacute;munum, i&eth; liggja &iacute; Sern&aacute;mi &iacute; verandi l&oslash;tu. F&oslash;rleikastovan hevur fingurin &aacute; pulsinum, men ikki n&oslash;ktandi t&iacute;maj&aacute;ttan. Sami trupulleiki er &iacute; allari t&iacute;maj&aacute;ttani, i&eth; kemur fr&aacute; Sern&aacute;mi. Ser&oslash;ki&eth; er so ni&eth;urp&iacute;nt, at ta&eth; f&aelig;r valla veri&eth; verri. Eg ivist ikki &iacute;, at alt s&aelig;r f&iacute;nt &uacute;t &iacute; einum rokniarki, men vit, sum skulu vera um hesar n&aelig;mingar hv&oslash;nn dag, vit s&iacute;ggja ta&eth; &oslash;&eth;rv&iacute;si.</p> <p>Saman, ta&eth; vil siga lei&eth;sla, f&oslash;rleikastova, l&aelig;rari og foreldur, royna vit at geva hesum n&aelig;mingum eitt so gott tilbo&eth; sum gj&oslash;rligt, og &iacute; n&oacute;gvum f&oslash;rum er ta&eth; gott, men als ikki so gott, sum vit kundu hugsa&eth; okkum.&nbsp; T&aacute; vit k&aelig;ra okkara ney&eth;, so er sama svari&eth; hv&oslash;rja fer&eth;. Tit f&aacute;a ikki fleiri t&iacute;mar, tit mugu br&uacute;ka teir betri, i&eth; er ta&eth; sama sum at siga, at vit skulu vera meiri effektiv, sum um vit eru eitt virki, sum skal geva yvirskot.</p> <p>Trupulleikin er samstundis, at t&iacute;marnir f&aelig;kka uttan, at man f&aelig;r nakrar fakliga ella pedagogiska grundgeving. Men t&aacute; t&oslash;lini ver&eth;a sett inn &iacute; ein langan frymil, so sigur &uacute;rsliti&eth;, at t&iacute;matali&eth; er r&aelig;tt, hetta er tali&eth;, i&eth; vit, sum sk&uacute;li, hava fyri ney&eth;ini til at f&aacute;a dagin at ganga.</p> <p>Ney&eth; l&aelig;rir nakna kvinnu at spinna, sigur or&eth;ataki&eth;, og so er eisini &aacute; ser&oslash;kinum. Tepra t&iacute;maj&aacute;ttanin hevur l&aelig;rt okkum at br&oacute;ta upp &uacute;r n&yacute;ggjum, t&iacute; eru eisini komnar nakrar kreativar loysnir fram &iacute; lj&oacute;sm&aacute;lan, sum fleiri f&aacute;a &aacute;g&oacute;&eth;an av. M&aacute;li&eth; hj&aacute; f&oacute;lkask&uacute;lanum er, at hann skal vera &oslash;llum n&aelig;mingum at frama, og t&iacute; m&aacute;linum er ringt at r&oslash;kka. L&aelig;tt er at skriva, at sk&uacute;lin er fyri &oslash;ll, men verri er at finna ney&eth;uga f&iacute;gging, og sum n&uacute; er, so s&aelig;r svart &uacute;t, t&iacute; mentam&aacute;lar&aacute;&eth;harrin hevur sagt, at ser&oslash;ki f&aelig;r ikki fleiri t&iacute;mar.</p> <p>&nbsp;</p> 10-05-2017 EDU-ARTIC vekur náttúruvísindaliga forvitnið hjá næminginum http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=3053 <p>N&aacute;tt&uacute;ruv&iacute;sindin &iacute; f&oacute;lkask&uacute;lanum eigur at mennast. Laka &uacute;rsliti&eth; &iacute; n&aacute;tt&uacute;ruv&iacute;sindum hj&aacute; 9. floks n&aelig;mingum &iacute; &oslash;llum &iacute; PISA-kanningini kom ikki so &oacute;vart &aacute; okkum, i&eth; dagliga f&aacute;ast vit hesar l&aelig;rugreinarnar &iacute; f&oacute;lkask&uacute;lanum. Men &ldquo;einki er so ringt, at ta&eth; ikki er gott fyri okkurt&rdquo;. Laka &uacute;rsliti&eth; hevur alvt til eitt gott kjak um n&aacute;tt&uacute;ruv&iacute;sindina &iacute; sk&uacute;lanum millum sk&uacute;laf&oacute;lk og myndugleikarnar. Granska&eth; ver&eth;ur n&uacute; &uacute;rslitunum, og ta&eth; er skilagott. Um fleiri geva n&aacute;tt&uacute;ruv&iacute;sidaligu l&aelig;rugreinunum ans, fer ta&eth; at menna hesar l&aelig;rugreinarnar.</p> <p>Eitt gott h&oslash;vi at seta n&aacute;tt&uacute;ruv&iacute;sindi og n&aacute;tt&uacute;ruv&iacute;sindaliga gransking &aacute; skr&aacute; &iacute; h&aacute;deildini &iacute; f&oacute;kask&uacute;lanum eru tilbo&eth;ini, i&eth; Jar&eth;feingi hevur fingi&eth; til vega &iacute; verk&aelig;tlanini EDU-artic. Verk&aelig;tlanin er &oacute;keypis at luttaka &iacute;, og hesum tilbo&eth;i havi eg valt at taka av vi&eth; 8. flokkinum, i&eth; eg undirv&iacute;si &iacute; n&aacute;tt&uacute;ruv&iacute;sindum. Verk&aelig;tlanin hevur 5 ambo&eth;, av hesum eri eg byrja&eth;ur vi&eth; netfyrilestrum, polarpedia og n&aacute;tt&uacute;rukanningum. Serliga er ta&eth; netfyrilestrarnir, i&eth; hava vakt n&aacute;tt&uacute;ruv&iacute;sindaligar sp&iacute;rar og elvt til &aacute;huga og undran millum n&aelig;mingarnar.</p> <p>Fyrsti netfyrilesturin flokkurin lutt&oacute;k &iacute; var vi&eth; jar&eth;fr&oslash;&eth;inginum Irene Aarberg, i&eth; greiddi fr&aacute; jar&eth;fr&oslash;&eth;iligum meginreglum og vi&eth;urskiftum &iacute; fjallinum S&aacute;tuni &aacute; Streymoynni. Fyrilesturin fanga&eth;i n&aelig;mingarnar, og t&oslash;knin var l&oslash;tt at n&yacute;ta og rigga&eth;i v&aelig;l. Vit s&oacute;u b&aelig;&eth;i framl&oslash;guna og granskaran, samstundis sum vit kundu kjatta vi&eth; hana. Fyrilesturin enda&eth;i vi&eth; eini spurnakapping &aacute; Kahoot. N&aelig;mingunum d&aacute;mdu v&aelig;l at svara vi&eth; appini &aacute; fartelefonini og fylgja vi&eth; gongdini &aacute; samvirknu talvuni. Samanumtiki&eth; ein g&oacute;&eth;ur sk&uacute;lat&iacute;mi, har fak, granskari, l&aelig;rari, sk&uacute;lin og t&oslash;knin skaptu eitt gott umhv&oslash;rvi hj&aacute; n&aelig;mingunum at undrast og l&aelig;ra n&aacute;tt&uacute;riv&iacute;sindi &iacute;.</p> <p>Fleiri fyrilestrar er settir &aacute; skr&aacute; fyri mai og juni m&aacute;na&eth;. Yvirlit yvir hesar er ni&eth;anfyri. &Iacute; fyrilestrum ver&eth;a faklig evni vi&eth;gj&oslash;rd, i&eth; eru partar av n&aacute;ms&aelig;tlanini &iacute; n&aacute;tt&uacute;ruv&iacute;sindaligu l&aelig;rugreinunum &iacute; h&aacute;deildini. So sum jar&eth;fr&oslash;&eth;ilig &aacute;virkan av seinastu &iacute;st&iacute;&eth;ini &iacute; F&oslash;royum og hvussu granskarar vi&eth; seismikki kunnu hyggja inn &iacute; J&oslash;r&eth;ina. Ta&eth; ger teir ta&eth; meira vi&eth;komandi.<br /> EDU-artic-verk&aelig;tlanin hevur fleiri tilbo&eth;, sum hv&oslash;r &iacute; s&iacute;num lagi kunnu vekja &aacute;hugan fyri n&aacute;tt&uacute;ruv&iacute;sindum hj&aacute; einstaka n&aelig;minginum og styrkja n&aacute;tt&uacute;ruv&iacute;sindina &iacute; sk&uacute;lanum. Men hetta hendir bara, um tilbo&eth;ini ver&eth;a br&uacute;kt &iacute; sk&uacute;lanum, og n&aelig;mingurin m&oslash;tir kanningunum og granskarunum &iacute; undirv&iacute;singini. Aftur &iacute; hesum er ta&eth; l&aelig;rarin, i&eth; er avgerandi.</p> <p>Ta&eth; krevur t&iacute;&eth; og umst&oslash;&eth;ur at vera vi&eth; &iacute; EDU-artic-verk&aelig;tlanini. T&iacute; fer ta&eth; at styrkja verk&aelig;tlanina, um sl&oacute;&eth;a&eth; ver&eth;ur fyri hj&aacute; l&aelig;rarum, i&eth; vilja taka lut &iacute; hesum. Her eiga sk&uacute;lin og myndugleikarnir laga umst&oslash;&eth;urnar hj&aacute; l&aelig;raranum, so at hann l&aelig;tt kann luttka vi&eth; s&iacute;num flokki.</p> <p>Eg vil takka Jar&eth;feingi fyri at hava veitt sk&uacute;lanum hendan m&oslash;guleikan, og vil heita &iacute; avvar&eth;andi myndugleikar at geva l&aelig;rarum lagaligar umst&oslash;&eth;ur at luttaka &iacute; EDU-artic-verk&aelig;tlanini.</p> <p><br /> Fyrilestur: Jar&eth;fr&oslash;&eth;in &aacute; S&aacute;tuni, hvat er elst og hvat er yngst?<br /> http://jf.fo/fyrilestur-jardfrodin-a-satuni-hvat-er-elst-og-hvat-er-yngst/</p> <p>Yvirlit yvir netfyrilestrar:<br /> http://edu-arctic.eu/program/lessons</p> <p>Les meira:<br /> http://jf.fo/verkaetlanir/edu-arctic/</p> <p>Filmur um Edu-arctic verk&aelig;tlanina:<br /> https://www.youtube.com/watch?v=MPLNHfLJksI</p> <p>Heimas&iacute;&eth;a hj&aacute; Edu-arctic verk&aelig;tlanini:<br /> http://edu-arctic.eu/</p> 16-05-2017 Umsóknarfreistin úti! http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=3058 <p>L&aelig;rarar eru &iacute; t&iacute;&eth;aravmarka&eth;um starvi av ymiskum ors&oslash;kum. Eitt n&uacute; eru l&aelig;rarar &iacute; landsst&yacute;ri/l&oslash;gtingi &iacute; farloyvi, a&eth;rir eru &iacute; farloyvi av &oslash;&eth;rum ors&oslash;kum, og aftur nakrir l&aelig;rarar arbei&eth;a ni&eth;ursetta t&iacute;&eth;. Ta&eth; sigur seg sj&aacute;lvt, at l&aelig;rarar, sum eru &iacute; starvi fyri annan l&aelig;rara, ver&eth;a settir &iacute; t&iacute;&eth;aravmarka&eth; starv. &nbsp;</p> <p>Skipanin um hesi st&oslash;rv er eftir m&iacute;num tykki heilt av lagi. Hesir l&aelig;rarar eru alt ov &oacute;tryggir &iacute; s&iacute;num starvi, og uttan mun til ta&eth; arbei&eth;i&eth;, teir gera og hava gj&oslash;rt, ver&eth;a teir noyddir at s&oslash;kja starv &aacute; hv&oslash;rjum &aacute;ri, og fleiri teirra ver&eth;a eisini bidnir um at koma til setanarsamr&oslash;&eth;u &aacute;r eftir &aacute;r.</p> <p>&Aacute; flest &oslash;llum arbei&eth;spl&aacute;ssum ver&eth;a dugnalig f&oacute;lk verandi &iacute; s&iacute;num starvi. Hetta er ikki ein sj&aacute;lvfylgja hj&aacute; l&aelig;rarum &iacute; t&iacute;&eth;aravmarka&eth;um starvi. Eftir m&iacute;num tykki &aacute;ttu lei&eth;slur og fakfelag &iacute; felag at funni&eth; eina betri loysn fyri hetta.</p> <p>Ta&eth; er ikki bara &oslash;rkymlandi fyri teir l&aelig;rarar, i&eth; s&oslash;kja starv. Eisini fyri fleiri okkara, i&eth; samstarva vi&eth; hesar l&aelig;rarar, er hendan t&iacute;&eth;in &oslash;rkymlandi. Vit vita ikki, um teir l&aelig;rarar, sum vit hetta seinasta &aacute;ri&eth; ella meir hava samstarva&eth; vi&eth;, ver&eth;a &iacute; starvi komandi &aacute;r. Hetta &aacute;virkar okkara arbei&eth;i, og eg meti hesa loysn ver&eth;a alt anna&eth; enn positiva fyri sk&uacute;lan.</p> <p>Eisini er ymiskt, hvussu lei&eth;slur handfara setanina av hesum st&oslash;rvum. Nakrar lei&eth;slur lata s&iacute;tt starvsf&oacute;lk vita &iacute; g&oacute;&eth;ari t&iacute;&eth;, at lei&eth;slan er v&aelig;l n&oslash;gd vi&eth; ta&eth; arbei&eth;i&eth;, i&eth; er &uacute;tint, og at lei&eth;slan ynskir, at tey halda fram &iacute; starvi komandi &aacute;r. A&eth;rar lei&eth;slur taka starvsf&oacute;lk til samr&oslash;&eth;u &aacute;r eftir &aacute;r, t&aelig;r &uacute;ttala seg ikki um ta&eth; arbei&eth;i&eth;, i&eth; er gj&oslash;rt, og l&aelig;rarar ganga t&iacute; &oslash;rkymla&eth;ir hesa t&iacute;&eth;ina &aacute; &aacute;rinum. Ta&eth; &aacute;tti ikki at veri&eth; ney&eth;ugt at havt f&oacute;lk til setanarsamr&oslash;&eth;u, sum lei&eth;slan hevur havt &iacute; starvi. Lei&eth;slan &aacute;tti at veri&eth; so miki&eth; at s&aelig;r komin at siga fr&aacute;, at eg havi tey f&oacute;lk &iacute; starvi, sum eg havi t&oslash;rv &aacute;. Eru f&oacute;lk &iacute; starvi, sum lei&eth;slan ikki ynskir skulu halda fram &aacute; sk&uacute;lanum, &aacute;tti lei&eth;slan at sagt hesum f&oacute;lkum fr&aacute; og givi&eth; teimum eina holla fr&aacute;grei&eth;ing um, hv&iacute; tey ikki ver&eth;a sett &iacute; starv.</p> <p>Ta&eth; kann undir ongum umst&oslash;&eth;um ver&eth;a r&aelig;tt, at l&aelig;rarar &iacute; t&iacute;&eth;aravmarka&eth;um starvi eru &oacute;tryggari &iacute; starvinum enn a&eth;rir l&aelig;rarar. Hevur l&aelig;rari veri&eth; &iacute; starvi, og starvi&eth; er v&aelig;l r&oslash;kt, eigur hann/hon at halda fram &iacute; starvinum uttan naka&eth; h&oacute;vast&aacute;k komandi &aacute;r. Kanska ein loysn hev&eth;i veri&eth;, um hesi fingu uppsagnart&iacute;&eth; sum onnur, at um l&aelig;rari hevur veri&eth; &iacute; starvi, og starv framhaldandi er &aacute; sk&uacute;lanum, so heldur hann/hon fram, uttan so at hann er sagdur &uacute;r starvi av onkrari ors&oslash;k. So er ikki ney&eth;ugt at s&oslash;kja starv &aacute; hv&oslash;rjum &aacute;ri.</p> <p>Sum st&oslash;&eth;an er n&uacute;, er ta&eth; ein st&oacute;rur partur av limum felagsins, sum liva undir hesum &oacute;n&oslash;ktandi treytum, so her m&aacute; okkurt gerast!</p> <p>&nbsp;</p> 22-05-2017 KT-vørðir mugu siga frá síni hugsan http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=3060 <p>&Aacute; a&eth;alfundi &iacute; KT-var&eth;afelagnum v&oacute;r&eth;u nevndarlimirnir afturvaldir. Annar tiltakslimurin var&eth; afturvaldur, og annar er n&yacute;valdur.</p> <p>Nevndin &iacute; KT-var&eth;afelagnum er skipa&eth; solei&eth;is:</p> <p>J&aacute;kup av Skar&eth;i, forma&eth;ur</p> <p>Bj&oslash;rg Akraberg Poulsen, skrivari</p> <p>T&oacute;rhallur Simonsen, peningar&oslash;kil</p> <p>Eiler Hansen, tiltakslimur</p> <p>R&oacute;i Jacobsen, tiltakslimur</p> <p>Kjak var&eth; um avbj&oacute;&eth;ingarnar &iacute; komandi t&iacute;&eth;um, og avgj&oslash;rt var at f&aacute;a or&eth; &aacute; nevndina &iacute; F&oslash;roya L&aelig;rarafelag &ndash; at umr&oslash;&eth;a KT-var&eth;a&uacute;tb&uacute;gvingina.</p> <p>Av st&oslash;rsta t&yacute;dningi er, at vit, i&eth; starvast sum kt-v&oslash;r&eth;ir, framhaldandi streingja &aacute;, at Mentam&aacute;lar&aacute;&eth;i&eth; setir &iacute; verk &uacute;tb&uacute;gving og eftir&uacute;tb&uacute;gving. Harafturat mugu vit v&iacute;sa Mentam&aacute;lar&aacute;&eth;num &aacute;, at arbei&eth;sl&yacute;singin er samantvinna&eth; vi&eth; teirri &uacute;tb&uacute;gving/eftir&uacute;tb&uacute;gving, i&eth; mett ver&eth;ur n&oslash;ktandi er fyri kt-tilt&oslash;k &iacute; f&oacute;lkask&uacute;lanum.</p> <p>Ta&eth; er t&iacute;anverri enn so, at l&iacute;til og eingi &uacute;tlit eru fyri, at Mentam&aacute;lar&aacute;&eth;i&eth; av s&iacute;num eintingum setur &iacute; verk naka&eth;, i&eth; br&yacute;tur fr&aacute; or&eth;ingini &ldquo;r&oslash;kt av teldu&rdquo;. T&iacute; er heldur ikki or&eth; sett &aacute;, &iacute; hv&oslash;nn mun MMR ynskir, at kt-v&oslash;r&eth;ir arbei&eth;a t&oslash;kniliga ella n&aacute;msfr&oslash;&eth;iliga.</p> <p>N&uacute; pr&aacute;t er um at leggja kt-var&eth;auppg&aacute;vur &uacute;t &aacute; kommunurnar, mugu vit ikki sm&aelig;&eth;ast at siga okkara hugsan og grei&eth;a fr&aacute; okkara royndum. Vit vita, at ta&eth; nyttar einki at arbei&eth;a n&aacute;msfr&oslash;&eth;iliga vi&eth; talgildum ambo&eth;um, i&eth; ikki eru &iacute; lagi.</p> <p>Ynskja kt-v&oslash;r&eth;ir broyting og menning, mugu vit v&iacute;sa &aacute; hv&oslash;rja lei&eth;, vit meta best er at fara!</p> <p>Er ta&eth; so, at MMR ynskir at leggja t&oslash;kniligu &aacute;byrgdina &aacute; kommunurnar, er okkara v&oacute;n, at sparda t&iacute;&eth;in ver&eth;ur n&yacute;tt til n&aacute;msfr&oslash;&eth;iliga partin hj&aacute; kt-v&oslash;r&eth;inum.</p> <p>N&oacute;gv atlit skulu takast til talgildu &aacute;t&oslash;kini &iacute; sk&uacute;lanum!<br /> Vit mugu longu n&uacute; fyrireika lei&eth;slur, l&aelig;rarar, n&aelig;mingar og skipan, at talgildu landsroyndirnar og talgildu royndirnar eydnast &iacute; komandi sk&uacute;la&aacute;ri!</p> <p>Men vit eru eisini &iacute; eini skiftist&iacute;&eth; vi&eth; atliti at teldu-samskiftinum, n&uacute; vit fara fr&aacute; FirstClass til O365. Tilgongdin til FirstClass var dr&uacute;gv, og ta&eth; skal ikki undirmetast at skifta til n&yacute;ggju skipanina &ndash; b&aelig;&eth;i vi&eth; atliti at telduposti, &aacute;lmanakka og &ldquo;stevnum&rdquo;.</p> <p>Vit hava m&oslash;guleika at tryggja eina felags skipan, men ta&eth; krevur g&oacute;&eth;a og grei&eth;a tilgongd. Ta&eth; krevur f&oacute;lk &ldquo;&aacute; sta&eth;num&rdquo;, og at vit standa saman.</p> <p>Vi&eth; kt-kv&oslash;&eth;u<br /> f. nevndina &iacute; KT-var&eth;afelagnum J&aacute;kup av Skar&eth;i, forma&eth;ur</p> 26-05-2017 Verja vunnin rættindi og byggja á http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=3063 <p>N&uacute;verandi s&aacute;ttm&aacute;li fer endaligt &uacute;r gildi 1. oktobur, og t&iacute;skil eru fyrireikingarnar til samr&aacute;&eth;ingarnar byrja&eth;ar. Flestu l&aelig;rarar hugsa einamest um l&oslash;nina. Og ta&eth; er v&aelig;lskijandi. L&oslash;nin fyllir n&oacute;gv &iacute; sinninum hj&aacute; okkum og &oslash;&eth;rum b&oacute;lkum &iacute; samfelagnum.</p> <p><strong>Styrkja ketuna</strong></p> <p>Ta&eth; eru t&oacute; onnur &oslash;ki, i&eth; vit eisini &aelig;tla at betra. &Iacute; hesum sambandi royna vit n&uacute; at styrkja ketuna millum nevndina, &aacute;litisf&oacute;lkini, lei&eth;slurnar og l&aelig;rararnar &aacute; mongu sk&uacute;lunum &ndash; solei&eth;is at l&aelig;rarar og lei&eth;slur &iacute; meiri mun kunnu f&aacute;a &aacute;virkan vi&eth; hugskotum og ynskjum til komandi samr&aacute;&eth;ingar.</p> <p>Fyri stuttum sendu vit eina &aacute;heitan &uacute;t til &oslash;ll &aacute;litisf&oacute;lkini &iacute; &oslash;llum sk&uacute;lum og sk&uacute;lasamst&oslash;rvum, har vit ynskja at hoyra, hv&oslash;rji m&aacute;l einst&oslash;ku sk&uacute;larnir hava &iacute; mun til komandi samr&aacute;&eth;ingar. J&uacute;, ivaleyst vilja flestu l&aelig;rararnir hava h&aelig;gri l&oslash;n &ndash; og ta&eth; fara vit sj&aacute;lvandi eisini eftir &ndash; men hvat anna&eth; kundu l&aelig;rarar hugsa&eth; s&aelig;r?</p> <p>Hv&oslash;rjar tillagingar eru &aacute;trokandi? Eru vit n&oslash;gd vi&eth; r&aelig;ttingarni&eth;urskur&eth;in? &Aacute;ttu vit &iacute; hesum sambandi at styrkt 7. flokk vi&eth; fleiri kravdum uppg&aacute;vum og harvi&eth; havt ni&eth;urskur&eth; eisini &iacute; 7. flokki? Ey&eth;s&aelig;&eth; er, at 7. flokkur er ein n&aacute;t&uacute;rligur partur &iacute; h&aacute;deildum &iacute; fleiri sk&uacute;lum.</p> <p>Hvussu vi&eth; innsk&uacute;lingini? Floksl&aelig;rarar &iacute; 1. flokki hava fingi&eth; betri s&oslash;mdir, men eiga vit at ste&eth;ga har?</p> <p>Og kundu vit ikki hugsa&eth; okkum betri m&oslash;guleikar at ment tann kreativa-, handaliga- og verkliga partin, solei&eth;is at vit fevna enn meira um ymisku evnini hj&aacute; okkara b&oslash;rnum?</p> <p>Vit v&oacute;na, at &aacute;litisf&oacute;lkini venda aftur til okkara &aacute;&eth;renn 15. juni vi&eth; einum ynskilista, har tr&yacute; &oslash;ki eru ra&eth;fest. &Aacute; hendan h&aacute;tt er felagi&eth; betur brynja&eth; til samr&aacute;&eth;ingarnar, sum byrja stutt eftir sk&uacute;labyrjan &iacute; august.</p> <p><strong>L&oslash;nin skal ra&eth;festast</strong></p> <p>L&oslash;nin er ein t&yacute;&eth;andi partur, og vit ynskja l&oslash;narh&aelig;kking. F&iacute;ggjarm&aacute;lar&aacute;&eth;harrin hevur bo&eth;a&eth; fr&aacute;, at hon v&oacute;nar, at ymisku fakfel&oslash;gini v&iacute;sa skynsemi og skilja, at vit eiga at minka um almennu &uacute;trei&eth;slurnar &iacute; g&oacute;&eth;um t&iacute;&eth;um. R&aacute;&eth;harrin eigur hinvegin at sannkenna, at ein sterkur f&oacute;lkask&uacute;li vi&eth; l&aelig;rarum, i&eth; kenna seg virdar er ein sokalla&eth; win-win st&oslash;&eth;a fyri b&oslash;rnini, l&aelig;rararnar og F&oslash;royaland.</p> <p>Landi&eth; ger n&uacute; &iacute;l&oslash;gur &aacute; hundra&eth;tals milli&oacute;nir &iacute; almenna kervi&eth;. Ein &iacute;l&oslash;ga &iacute; f&oacute;lkask&uacute;lan hev&eth;i sanniliga eisini s&oslash;mt seg fyri landsins f&iacute;ggjarlei&eth;arar &ndash; b&aelig;&eth;i vi&eth;v&iacute;kjandi h&aelig;gri t&iacute;maj&aacute;ttan og l&oslash;narh&aelig;kkan. Vit hava tiki&eth; okkara samfelagsligu atlit &iacute; 90-&aacute;runum, har vit &iacute; samhuga vi&eth; t&aacute;verandi landsins st&oslash;&eth;u f&oacute;ru n&oacute;gv ni&eth;ur &iacute; l&oslash;n. Vit eru &iacute; roynd og veru &iacute; eini tilgongd at vinna hesi l&oslash;narr&aelig;ttindi aftur, og t&iacute;skil vilja vit ikki hoyra talan um l&oslash;narste&eth;g &iacute; hesum bl&oacute;mandi t&iacute;&eth;um.</p> <p>Lati&eth; okkum halda &aacute; vi&eth; konstruktivum samr&aacute;&eth;ingum, sum t&iacute;betur h&oacute;ast alt hava merkt samr&aacute;&eth;ingarnar seinastu &aacute;rini.</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> 30-05-2017 Málmenning á breddan http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=3075 <p>Tann 16. mai &iacute; &aacute;r bj&oacute;&eth;a&eth;i Rigmor Dam, landsst&yacute;riskvinna &iacute; mentam&aacute;lum, til ein hugaroksdag um m&aacute;lmenning. Ymisk fakf&oacute;lk v&oacute;ru bo&eth;in fyri at gera dagin so fj&oslash;lbroyttan og gevandi sum m&oslash;guligt. Sagt var&eth; &aacute; degnum, at m&aacute;lmenning er eitt av hjartam&aacute;lunum hj&aacute; landsst&yacute;riskvinnuni. Hetta er gle&eth;iligt at hoyra, og v&oacute;nandi ver&eth;a or&eth;ini v&iacute;st &iacute; verki. V&oacute;nandi er ta&eth; ikki so, at hugaroksdagurin var byrjanin og endin.</p> <p>Ta&eth; er sj&aacute;lvandi gott at f&aacute;a g&oacute;&eth; hugskot fr&aacute; teimum, i&eth; arbei&eth;a vi&eth; m&aacute;li &aacute; ymsan h&aacute;tt, men ta&eth; er ney&eth;ugt, at t&aelig;r hugsanir, i&eth; komu fram, eisini ver&eth;a fylgdar. Sj&aacute;lvandi ikki alt &iacute; senn, men ein ra&eth;festing m&aacute; til.</p> <p>Hesin dagurin sn&uacute;&eth;i seg um b&oslash;rn undir sk&uacute;laaldri, men r&oslash;kkur longri enn so. Ta&eth; er eitt f&iacute;nt hugskot at byrja har, t&iacute; broytingin m&aacute; byrja vi&eth; teimum sm&aelig;stu, fyri s&iacute;&eth;ani at ver&eth;a fylgd upp av teimum, i&eth; skulu taka yvir; her hugsi eg ikki bert um f&oacute;lkask&uacute;lan, men &oslash;ll li&eth;ini, i&eth; koma eftir.</p> <p>Eitt av &rdquo;innsl&oslash;gunum&rdquo; var barnagar&eth;urin Stropin &aacute; Kambsdali, i&eth; arbei&eth;ir mi&eth;v&iacute;st vi&eth; m&aacute;lmenning &iacute; brei&eth;asta t&yacute;dningi. Hetta var sera hugvekjandi at s&iacute;ggja - og ikki minst at s&iacute;ggja og hoyra tvey starvsf&oacute;lk grei&eth;a so eldhuga&eth; fr&aacute; s&iacute;num arbei&eth;i. Ta&eth; s&aacute;st t&yacute;&eth;iliga &aacute; &oslash;llum br&oslash;gdum, at tey vistu, hvat tey gj&oslash;rdu og v&oacute;ru stolt av t&iacute;.</p> <p>Ta&eth; er av alst&oacute;rum t&yacute;dningi, at vit gerast tilvita&eth; um st&oslash;&eth;una hj&aacute; okkara m&oacute;&eth;urm&aacute;li. Vit mugu ikki sita hendur &iacute; favn og b&iacute;&eth;a, til st&oslash;&eth;an er so ring, at okkara vakra m&aacute;l fer fyri skeyti.</p> <p>Fremmand m&aacute;l floyma inn yvir okkara b&oslash;rn dagliga og allan dagin. Hetta er ein gongd, i&eth; vit ikki f&aacute;a gj&oslash;rt so n&oacute;gv vi&eth;, men ta&eth; er okkara avger&eth;, um vit velja, at h&oslash;vu&eth;sm&aacute;li&eth; &iacute; n&oacute;gvum av hesum mi&eth;lum skal vera &aacute; fremmandum m&aacute;li, ella um vit taka taki&eth; og velja f&oslash;royskt. Ta&eth; skuldi veri&eth; sj&aacute;lvsagt, at f&oslash;royskt longu var &aacute; &oslash;llum hesum mi&eth;lum, men so er ikki.</p> <p>Ein av ni&eth;urst&oslash;&eth;unum &aacute; degnum var &rdquo;ta&eth; kostar at vera eitt l&iacute;ti&eth; m&aacute;l&rdquo;, og ta&eth; er so satt, sum ta&eth; er sagt. Ta&eth; kostar alt&iacute;&eth; at var&eth;veita eitt m&aacute;l, og l&iacute;til m&aacute;l eru enn meiri h&oacute;tt enn onnur, og t&iacute; mugu vit leggja okkum &iacute; geyma, at &aacute;byrgdin liggur &aacute; okkum &oslash;llum. Vit mugu l&aelig;ra okkara b&oslash;rn gott m&aacute;l, vit mugu bj&oacute;&eth;a teimum f&oslash;royskt &aacute; &oslash;llum mi&eth;lum. Vit mugu bj&oacute;&eth;a b&oslash;rnum okkara dygdargott sj&oacute;nvarp og &uacute;tvarp, dygdarg&oacute;&eth;an lesna&eth; og t&oacute;nleik; tey mugu hoyra og lesa gott m&aacute;l, har tey fer&eth;ast vi&eth;/&aacute; mi&eth;lunum. Vit mugu gera hetta arbei&eth;i.</p> <p>V&oacute;nandi ver&eth;ur framt&iacute;&eth;in so bj&oslash;rt, at vit kunnu hyggja aftur og siga: Vit megna&eth;u ta&eth;!</p> 07-06-2017 Frá trygdarumboði til trygdarbólk http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=3098 <p>Arbei&eth;i&eth; vi&eth; trygdini &aacute; sk&uacute;lunum hevur ikki veri&eth; serliga skipa&eth;. Sk&uacute;larnir hava &iacute; n&oacute;gv &aacute;r havt ta skipan, at eitt trydgarumbo&eth; er valt millum l&aelig;rararnar &aacute; sk&uacute;lanum. Hetta umbo&eth; hevur arbeitt einsamalt og &oacute;l&oslash;nt vi&eth; trygdarvi&eth;urskiftunum &aacute; sk&uacute;lanum. Av hesi avmarka&eth;u skipan hevur trygd &aacute; arbei&eth;spl&aacute;ssinum veri&eth; l&iacute;ti&eth; umr&oslash;tt millum l&aelig;rarar. L&aelig;rarar hava arbeitt og arbei&eth;a uttan at hugsa st&oacute;rt um egna trygd. T&iacute;verri.</p> <p>Arbei&eth;sumhv&oslash;rvisl&oacute;gin kom &iacute; gildi 11. mai &iacute; 2000. Vi&eth; t&iacute; vildu landsmyndugleikarnir hava tryggar arbei&eth;sumst&oslash;&eth;ur &aacute; arbei&eth;spl&aacute;ssunum. Men sk&uacute;larnir, arbei&eth;sumst&oslash;&eth;urnar hj&aacute; l&aelig;rarum og lei&eth;slum, hava ikki fylgt vi&eth; &aacute; hesum &oslash;ki. Sk&uacute;labygningarnir eru kommunalir, me&eth;an vit l&aelig;rarar eru settir undir Mentam&aacute;lar&aacute;&eth;num. N&uacute; hevur Mentam&aacute;lar&aacute;&eth;i&eth; tiki&eth; &aacute;byrgd av arbei&eth;inum vi&eth; trygdini &aacute; arbei&eth;spl&aacute;ssinum hj&aacute; l&aelig;rarum og lei&eth;slum. Naka&eth; seinka&eth;, men t&oacute; gott, at skipa&eth; vi&eth;urskifti n&uacute; koma &iacute; lag &aacute; hesum &oslash;ki.</p> <p>&Iacute; sk&uacute;la&aacute;rinum er arbei&eth;i&eth; vi&eth; trygdini &aacute; arbei&eth;spl&aacute;ssinum skipa&eth; samb&aelig;rt arbei&eth;sumhv&oslash;rvisl&oacute;gini. L&aelig;rarar og starvsf&oacute;lk &aacute; sk&uacute;lunum hava valt s&iacute;ni trygdarumbo&eth; og trygdarb&oacute;lkar ella trygdarnevndir skipa&eth;ar. Trygdarumbo&eth;ini hava eisini veri&eth; &aacute; trygdarskei&eth;i. Skei&eth;i&eth; gav eitt innlit &iacute; arbei&eth;sumhv&oslash;rvisl&oacute;gina og nart vi&eth; ymsu &oslash;kini &iacute; t&iacute; fysiska arbei&eth;sumhv&oslash;rvinum. Ein l&iacute;til partur av skei&eth;inum var eisini um s&aacute;larliga arbei&eth;sumhv&oslash;rvi&eth;.</p> <p>S&aacute;larliga arbei&eth;sumhv&oslash;rvi&eth; fylti l&iacute;ti&eth; &aacute; skei&eth;inum, og vitanin &aacute; &oslash;kinum er ikki so neyv, men ta&eth; &oslash;ki&eth; er nokk ta&eth;, har flestu vandar og h&oacute;ttanir eru &aacute; heilsuna hj&aacute; l&aelig;rarum og lei&eth;slum. Vit eru allat&iacute;&eth;ina &iacute; samskifti vi&eth; n&aelig;mingar, foreldur, starvsfelagar og myndugleikar, og okkara fremsta ambo&eth; er okkara pers&oacute;nur. T&iacute; er sliti&eth; st&oacute;rt av okkara sinni, og s&aacute;larligir arbei&eth;sska&eth;ar s&iacute;ggjast seint, og myndugleikarnir vilja illa kennast vi&eth; teir, samanbori&eth; vi&eth; eitt broti&eth; bein. T&iacute; eigur serliga ta&eth; s&aacute;larliga arbei&eth;sumhv&oslash;rvi&eth; at ra&eth;festast &iacute; sk&uacute;lunum.</p> <p>Hetta &oslash;ki&eth; hevur ligi&eth; &aacute; l&aacute;ni &iacute; n&oacute;gv &aacute;r, t&iacute; er n&oacute;gv at gera hj&aacute; trygdarb&oacute;lkunum. Eitt ta&eth; fyrsta arbei&eth;i&eth; hj&aacute; m&aacute; vera at venja l&aelig;rarar at hugsa um egna heilsu og arbei&eth;sumhv&oslash;rvi&eth; &iacute; starvinum. Eg vil heita &aacute; &oslash;ll at taka v&aelig;l &iacute;m&oacute;ti trygdarumbo&eth;num, i&eth; arbei&eth;ir fyri, at vit koma eins fr&iacute;sk heim fr&aacute; arbei&eth;inum, sum vit m&oslash;ttu.</p> <p>Arbei&eth;sumhv&oslash;rvisl&oacute;gin: http://logir.fo/Logtingslog/70-fra-11-05-2000-um-arbeidsumhvorvi-sum-broytt-vid-logtingslog-nr-18-fra-8-mai</p> <p>&nbsp;</p> 14-06-2017 Afturkomin av seturskúla http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=3105 <p>Hetta er t&iacute;&eth;in, t&aacute; fleiri flokkar kring landi&eth; hava veri&eth; &aacute; setursk&uacute;la.</p> <p>Sj&aacute;lv eri eg so heppin at hava veri&eth; &aacute; setursk&uacute;la &iacute; Mikladali vi&eth; 3. flokki. Hesir t&uacute;rar eru alt&iacute;&eth; gevandi, b&aelig;&eth;i fyri okkum vaksnu, men so sanniliga eisini fyri n&aelig;mingarnar.</p> <p>Vit eru saman &aacute; ein &oslash;&eth;rv&iacute;si h&aacute;tt. Hetta gevur okkum, sum eru um b&oslash;rnini, m&oslash;guleika at s&iacute;ggja b&oslash;rnini &iacute; n&yacute;ggjum umhv&oslash;rvi og undir n&yacute;ggjum treytum. Hetta gevur okkum eina betri heildarmynd av b&oslash;rnunum, og kann so avgj&oslash;rt styrkja okkara samstarv frameftir.</p> <p>Setursk&uacute;li hevur seinastu &aacute;rini veri&eth; skerdur, so ta&eth; er ikki eins l&aelig;tt hj&aacute; lei&eth;slum at loyva l&aelig;rarum &aacute; setursk&uacute;la. T&iacute;marnir eru skerdir, og t&iacute; hava n&oacute;gvir sk&uacute;lar lagt fast, hv&oslash;rjir flokkar/&aacute;rgangir fara &aacute; setursk&uacute;la. Hetta hevur alt&iacute;&eth; veri&eth; ymiskt fr&aacute; sk&uacute;la til sk&uacute;la.</p> <p>&Iacute;me&eth;an SSP og AKT-toymini r&aacute;&eth;leggja okkum og foreldrum um at skapa felags upplivingar og fyrireika ymisk tilt&oslash;k fyri at styrkja samanhald og trivna&eth;, og fyri at minka um happing, velur MMR at skerja t&iacute;matali&eth; til setursk&uacute;lar. Kanningar v&iacute;sa, at vit t&iacute;anverri ikki liggja aftanfyri, t&aacute; ta&eth; kemur til happing og annan mistrivna&eth;. &nbsp;</p> <p>Fyri m&aelig;r at s&iacute;ggja er onki ivam&aacute;l um, hv&oslash;rt vit skulu hava t&iacute;&eth; til setursk&uacute;larnar, og sj&aacute;lvandi skal hetta eisini skr&aacute;setast &iacute; virksemis&aelig;tlanini. Vit, sum arbei&eth;a &iacute; f&oacute;lkask&uacute;lanum, vita, hvussu st&oacute;rt gagn setursk&uacute;lin er fyri menning og trivna&eth;. T&iacute; hava vit lyndi til at fara &aacute; setursk&uacute;la, h&oacute;ast hetta ikki er skr&aacute;sett. Vit vita, at hetta gagnar okkara arbei&eth;i og at n&aelig;mingarnir hava &oacute;metaliga st&oacute;ra gle&eth;i av hesum.<br /> Fyri meg er ta&eth; heilt burturvi&eth;, at man hevur st&oacute;rar skei&eth;sdagar fyri allar l&aelig;rarar &iacute; f&oacute;lkask&uacute;lanum um happing, samstundis sum man minkar um tey tilt&oslash;kini, sum veruliga b&oslash;ta um &aacute; sama &oslash;ki. Tr&oslash;ini vaksa ikki inn &iacute; himmalin, og ta&eth; ger pengapungurin &aacute; MMR heldur ikki. T&iacute;maliga tekur setursk&uacute;li ikki n&oacute;gv pl&aacute;ss &iacute; virksemis&aelig;tlanini. Fyrsti dagur gevur 14 t&iacute;mar, eftirfylgjandi dagar geva 10 t&iacute;mar. T&aacute; so t&iacute;mar, vit annars skuldu undirv&iacute;st, ver&eth;a skr&aacute;settir sum avl&yacute;st t&iacute;&eth;, er ikki n&oacute;gv eftir. T&iacute; loyvi eg m&aelig;r at ivast &iacute;, um MMR veit, hvussu st&oacute;ran ska&eth;a hetta ger, &iacute; mun til ta sparing MMR fremur.</p> <p>T&iacute;anverri veit eg ikki um nakra kanning av hesum, men eg upplivi ta&eth;, sum at teir flokkar &iacute; ofta eru saman &aacute; setursk&uacute;la, hava eitt munandi betri samanhald, og trivna&eth;urin hj&aacute; n&aelig;mingunum er g&oacute;&eth;ur. V&oacute;nandi fer MMR at s&iacute;ggja, hvussu t&yacute;dningarmikil hesin parturin av okkara arbei&eth;i er.</p> <p>&nbsp;</p> 22-06-2017 Næmingaráð upplagdur pallur at menna førleikar til fólkaræði http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=667 <p>Næmingaráðini hava týdning fyri áhaldandi at menna fólkaræðið í landinum.&nbsp;</p> <p>Okkara fólkaskúli minnir í bygnaði tí danska. Í Danmark stendur beinleiðis í teirra fólkaskúlalóg, at skúlar við flokstrini frá 5. flokki skulu hava næmingaráð. Mann hevur frá Kenslumálaráðnum ynski um, at næmingarnir, m.a. ígjøgnum næmingaráð, skulu hava møguleikan at ávirka egna skúlagongd.</p> <p>Hóast eingin beinleiðis orðing er í okkara paragraffum fyri fólkaskúlan, so stendur í:</p> <p>§2 stk 3 m.a: “at skúlin skal búgva næmingarnar til innlivan, samavgerð, samábyrgd, rættindi og skyldur í einum fólkaræðisligum samfelag. Undirvísing og gerandislív skúlans eiga at vera grundað á andsfrælsi, tollyndi, javnvirði og fólkaræði.”</p> <p>Her er næmingaráðið ein upplagdur pallur hjá næmingunum at menna førleikar til fólkaræði.</p> <p>Endamálið við næmingaráðunum er millum annað at virka fyri størri ávirkan hjá næmingunum á egin viðurskifti og fyri góðum, tryggum og mennandi umstøðum at læra og trívast.</p> <p>Ójavnt er, hvussu skúlar skipa næmingaráð. Í summum skúlum er 1 næmingaráð, og í øðrum og størri skúlum eru fleiri.</p> <p>Í Eysturskúlanum, har eg starvist, eru 4 næmingaráð: Innskúling 1.-3. flokk, miðdeild 4.-6. flokk, hádeild 7.-9. flokk og Nám X, 10. Flokkur.</p> <p>Uppgávurnar eru fjøltáttaðar:</p> <p>at arbeiða fyri, at næmingarnir fáa høvi at varðveita og menna førleikarnar at virka í einum fólkaræðisligum samfelag<br /> at umboða og verja áhugamál næminganna í øllum viðkomandi viðurskiftum&nbsp;<br /> at styrkja samanhaldið skúlanum og stimbra til meðvit, bæði tá tað snýr seg um læru og trivnað&nbsp;<br /> at arbeiða fyri at styrkja samstarvið millum næmingar, lærarar, leiðslu, foreldur og skúlastýrið</p> <p><br /> Næmingaráðið røkkur endamálinum gjøgnum egið virksemi og í samstarvi við onnur næmingaráð.</p> <p>Ein lærari er knýttur at hvørjum næmingaráði og hevur ábyrgd av arbeiðinum har. Hvør flokkur velur eitt umboð. Flokkarnir hava val til næmingaráðið við skúlaársbyrjan, ella tá teirra umboð í næmingaráðnum ikki longur er næmingur í flokkinum. Við jøvnum millumbilum eru fundir í næmingaráðnum. Allir næmingar skúlans kunnu seta fram uppskot til skrá. Fundir í næmingaráðnum verða hildnir í skúlatíð.</p> <p>Tað er ymiskt, hvussu arbeiðslagið í næmingaráðnum hevur verið. Lærarin, sum hevur leiðsluna, hevur stóra ávirkan á arbeiðslagið. Einki er at ivast í, at næmingarnir eru serfrøðingar í egnum viðurskiftum – hóast teimum tørvar vegleiðing í, hvussu viðkomandi ynski og hugskot skulu handfarast, stutt sagt, hvørjar mannagongdir, ið skulu fylgjast, tá ymisk mál skulu avgreiðast í skúlanum.</p> <p>Vónandi hava allir næmingar í landinum møguleika at velja sær umboð í næmingaráðið í sínum skúla.</p> <p>&nbsp;</p> 07-09-2016 Frískúlar http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=1752 <p>Í Føroyum eru tríggir privatir skúlar:</p> <p>Frískúlin í Havn, Velbastaður, 1.-6. fl við 40 næmingum<br /> Frískúlin í Kelduni, Skálabotn, 1.-7. fl við 92 næmingum<br /> Lítli Skúli, Tórshavn, 1.-3. fl 21 næmingar. Seinast nevndi byrjaði í august í ár.</p> <p>Tilsamans ganga 6874 næmingar í fólkaskúlanum, harav 68 næmingar ganga í serflokkum, sum eru í ávísum skúlum.</p> <p>Vanliga nýta vit heitið frískúlar heldur enn privatskúlar fyri at undirstrika, at talan er um skúlar við egnari stevnu. Allir frískúlar hava eina greiða náms- og frálærufrøðiliga stevnu og kunnu tískil verða til íblástur fyri fólkaskúlan.</p> <p>Okkara frískúlar eru stovnsettir av idealistiskum grundum, óivað tí at stovnarar og foreldur eru samd um eina skúlakós, sum frálæruliga og í virðisgrundarlagi brýtur frá tí meira almennu kósini hjá fólkaskúlanum. Tað er óneyðugt at siga, at frískúlarnir ikki hava vinning fyri eyga, men tað er ikki óvanligt aðrastaðni.</p> <p>Í løgtingslóg um frískúlar er ásett, at landsins partur av rakstrinum verður útroknaður hvønn 1. september í skúlaárinum. Stuðulin svarar til 85 % av góðkendu læraralønunum. Fáa vit fleiri frískúlar, so er tað klárt í andsøgn til effektiviseringspolitikkin, sum so ella so liggur í einum nýggjum skúlabygnaði.</p> <p>Tá tosað verður um umskipan av skúlabygnaðinum, so uppliva vit, at skúlar vera niðurlagdir og/ella samanlagdir. Í samband við eirindaleysu afturlatingina av smærri skúlum í Danmark hava vit tey seinastu 5 árini sæð, at foreldur hava tikið seg saman og stovnað frískúlar á staðnum í staðin. Tað er rós vert, at borgarar taka málið í egnar hendur, og hví skuldi hetta ikki hent hjá okkum eisini? Spurningurin er so, hvussu stór sparingin er.</p> <p>Ein kann ikki beinleiðis samanbera frískúlar við fólkaskúlan. Eitt er, at tað stendur frítt fyri hjá skúlaleiðsluni í einum frískúla, at nokta næmingi/næmingum at ganga á viðkomandi frískúla, um so er, at teir meta tað er neyðugt. Soleiðis er ikki í fólkaskúlanum. Her skal vera pláss fyri øllum næmingum. Skúlaleiðslan skal í samstarvi við lærarar, foreldur og Sernám bjóðað eitt hóskiligt skúlatilboð til allar næmingar. Hetta hevur stundum víst seg at verið sera trupult at seta í verk, tí tímajáttanin og/ella serlæraraførleikar ikki røkka til. Eitt annað er, at allir frískúlar hava eitt hámarkstal á floksstødd, sum er væl lægri enn loyvda hámarkstal í fólkaskúlanum. Hetta merkir, at lærarin hevur betri stundir til hvønn einstakan næming í frískúlanum, og tað hevur stóran týdning fyri læringina hjá næminginum í næmingatillagaðari undirvísing, sum ásett í nýggju fólkaskúlalógini.</p> <p>Lat tað beinanvegin verða sagt, at sjálvandi skulu frískúlar stuðlast. Fíggjarliga avbjóðingin hjá frískúlunum er frammanundan stór, og í tí andanum okkara frískúlar arbeiða, so ynskja tey neyvan, at eitt høgt foreldragjald at forða foreldrum at velja teirra skúla.</p> <p>Politiski myndugleikin arbeiðir fyri, at øll børn í Føroyum fáa eitt eins gott og gevandi undirvísingartilboð, óansæð hvar í landinum tey búgva. Sparingar, vit hava sæð í inniverandi skúlaári, stendur í andsøgn til hetta, serliga tí at tímar til serligan tørv ikki samsvarar umsóknunum hjá førleikastovunum, hoyrist millum lærarar. Alt ov fáir tímar eru. Tískil kann hugsast, at næmingar við serligum tørvi fylla ov nógv inni í flokkunum, so at tíðin hjá læraranum ikki røkur til. Høgt næmingatal í flokkunum og manglandi játtan til serligan tørv kann gera tað trupult at gera næmingatillagaða undirvísing. Um so er kann hugsast, at tað er tann fíggjarliga orkan hjá foreldrunum, sum avger, hvønn skúla tey velja. Hetta er ein sera óheppin gongd.</p> <p>Avbjóðingin hjá myndugleikanum liggur í at stuðla privatum skúlum og samstundis hava ein góðan, vælvirkandi og fakligt sterkan almennan fólkaskúla.</p> <p>&nbsp;</p> 01-11-2016 KT sum natúrligt amboð http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=2845 <p>Øll hava eina hugsan um skúlan – tí øll hava gingið í skúla, í longri ella styttri tíð. Flestu vaksnu hava tó gingið í skúla, tá ið talgild amboð bert vóru tikin fram fáar løtur.</p> <p>Tí er tað av stórum týdningi, at vit vaksnu minnast til gjónna, ið er millum okkum og tey, ið nú ganga í skúla.<br /> Nú eru skúlar, ið hava tikið stig til, at næmingar kunnu taka teldil ella annað fram, tá ið tørvur er. Samstundis hava fleiri enn ein skúli tikið stig til, at fartelefonir ikki skulu nýtast í skúladegnum.</p> <p>Sjálvsagt skulu vit royna at læra børn okkara at nýta kt skilavæl. Men vit eru samstundis fyrimynd! Tí haldi eg, tað krevur nógv av okkum vaksnu, um vit krevja av børnum okkara at leggja fartelefonina frá sær.</p> <p>Løgmaður nevndi eisini KT – á ólavsøku 2016: "Okkum vantar KT-vørðir, og hetta er eitt øki, sum verður raðfest, serliga tí talgilding í fólkaskúlanum gongur við rúkandi ferð bæði KT sum amboð í læring, talgildir undirvísingarmiðlar og avgerðin um at talgilda royndir og próvtøkur fólkaskúlans." (sitat endar)</p> <p>Men! Týdningarmikil lutur í øllum hesum tiltøkum og tilmælum er, at bygt verður á kanning í føroyska skúlanum!<br /> Á heysti 2016 varð tikið saman um kanning, ið granskararnir á Námsvísindadeildini, Vár í Ólavsstovu og Erla Olsen stóðu fyri: “Teldlanýtsla í fólkaskúlanum – ein eftirmeting”</p> <p>Í tekstinum er millum annað hetta brotið: “tøkni kann gera góða undirvísing betri, men framkomin tøkni kann ikki koma í staðin fyri vánaliga undirvísing”. Júst hesi orð frá Vár og Erlu eru aftur eldur á brand, at eg sum formaður í KT-varðafelagnum, aftur má vísa á týdningin, ið løgmaður eisini nevnir. Okkum vantar kt-vørðir!</p> <p>Vit mugu útbúgva og eftirútbúgva kt-vørðir, ið kunnu stuðla undir, at lærarar og næmingar nýta kt á skynsaman hátt.<br /> Eg haldi vit áttu at fylgt tilmælunum frá Erlu Olsen og Vár í Ólavstovu. Í hvussu er fyrstu tvey punktini: “KT-didaktisk læraraskeið” og at allir lærarar fáa amboð og skeið.</p> <p>Á framløguni á Læraraskúlanum loyvdi eg mær tó at vísa á eitt týdningarmikið punkt í øllum tiltøkum og tilmælum: Hvar er kt-vørðurin? Kt-vørðurin er námsfrøðiligi íblásturin til talgilda nýtslu og samstundis verður tað eisini kt-vørðurin, ið skal tryggja at tøknin riggar – bæði amboðini og sambandið út á alnótina.</p> <p>Við ynskjum um eydnuberandi nýggjár.</p> <p>Jákup av Skarði, næstformaður í Føroya Lærarafelag</p> 02-01-2017 Høsnarungar hønumammur og skúlin http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=38 <p>Í skúlanum, har eg arbeiði, hava lærarar, sum undirvísa í fakinum nátura&amp;tøkni, í fleiri ár gjørt brúk av klekingarmaskinu, so møguligt hevur veruð at sameint bókliga vitan um lívið frá eggi til unga við veruleikan.</p> 14-09-2015 Álitisfólkini kunnu vit líta á http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=550 <p>Ein týðandi liður í arbeiðinum at&nbsp; tryggja umstøður og rættindi hjá limunum eru tey 31 álitisfólkini, ið eru vald á skúlum og stovnum kring landið. Álitisfólkið er á staðnum og kennir umstøðunum á sínum arbeiðsplássi.</p> <p>Álitisfólkini hava rætt til tveir dagar um árið til yrkisfelagsvirksemi. Ein av hesum døgunum var hósdagin 12. mai. Tá hittust nevndin í Føroya Lærarafelag, álitisfólkini og løgfrøðiligi ráðgevin hjá felagnum, Poul Nolsøe, til ein arbeiðsdag í Nólsoy. Jan Villemoes var við á degnum fyri at leiða arbeiðið. Ætlanin hjá nevndini við hesum degnum var at viðgera dagliga leiklutin sum álitisfólk, umframt at møta einstøku álitisfólkunum.</p> <p>Karmarnir um leiklutin sum álitisfólk eru lýstir í avtaluni um álitisfólk. Har stendur millum annað at álitisfólkið skal:</p> <p>verða talsmaður limanna,<br /> tryggja at limirnir verða kunnaðir og tiknir við í ráðum um mál, ið viðvíkja arbeiðsplássinum og<br /> syrgja fyri best møguligum samstarvi og góðum arbeiðsviðurskiftum hjá limunum.</p> <p>Men hvussu kann álitisfólkið virka innan hesar karmar í dagliga arbeiðinum? Tað var við hesum ivamálunum fyri eygað, at nevndin skipaði hendan arbeiðsdagin.</p> <p>Á arbeiðsdegnum vístu fleiri álitisfólk á, at tey ikki kendu seg væl ílatin at røkja dagliga leiklutin sum álitisfólk. Álitisfólkini vístu á fleiri uppgávur, ið tey høvdu rent seg í og verið í iva um, hvat var rætt at gera. Lærarafelagið var lætt at fáa fatur á til ráðgeving, men tey høvdu ynskt at havt fleiri amboð sjálv. Ein part av degnum høvdu álitisfólkini møguleika at tosa saman í bólkum. Fleiri álitisfólk førdu fram, at hetta prátið hjálpti teimum í leiklutinum sum álitisfólk. Nú tey kendu onnur álitisfólk betur og umstøðurnar hjá teimum, kendu tey seg betur fyrireikað til dagliga leiklutin sum álitisfólk. Tey kendu onnur í líknandi støðu, ið tey eisini kundu venda sær til, um tey vóru í iva. Hesi sambond og vitanardeilingin millum álitisfólk ætla vit í nevndini at arbeiða fyri.</p> <p>Hetta var aðru ferð, at eg sum nevndarlimur havi møtt álitisfólkunum. Og so stóð eg eisini eftir á keilini, tá ið “Sildberin” fór um fjørðin, og tað longdi eisini prátið 45 minuttir. Eg kann siga frá degnum og prátunum, at vit eiga eldhugað álitisfólk, ið eru áhugað í fakfelagsviðurskiftum og sum avgjørt tykjast álítandi.</p> <p>Álitisfólkið er álitið á staðnum, og nevndin í Føroya Lærarafelag fer framhaldandi at arbeiða fyri at lata tey í til dagligu uppgávuna sum álitisfólk. Men um álitisfólkaskipanin skal tæna limunum, so er tað av stórum týdningi, at álitisfólkið verður væl móttikið av øllum pørtum, og at álitisfólkið er álítandi.</p> <p>Les meira um álitisfólkaskipanina:<br /> http://lararafelag.fo/%C3%81litisf%C3%B3lk.aspx?ID=797</p> 19-05-2016 Misbrúk av afturvendandi tíðaravmarkaðum setanum http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=579 <p>Lærarafelagið fær á hvørjum ári fyrispurningar og áheitanir frá limum um at gera nakað við misbrúkið av tíðaravmarkaðum setanum. Nógvir lærarar verða settir undir álvarsligt trýst í hesum døgum, nú søkjast skal eftir lærarum komandi skúlaár. Fyri at lýsa málið um afturvendandi tíðaravmarkaðar setanir skulu vit, við loyvi frá sendaranum, endurgeva partar av telduposti, sum hesin hevur sent okkum. Limurin skrivar:</p> <p><em>Eg arbeiði enn í xx skúla, har havi eg verið í eini seks ár. Eg havi fingið lovað starv aftur komandi skúlaár, men aftur sum tíðaravmarkaður lærari. Nú, tá eg byrji aftur eftir summarfrítíðina, er tað ellivta árið, eg arbeiði í føroyska fólkaskúlanum, uttan fast starv. Kann tað veruliga passa, at eg skal halda fram sum tíðaravmarkað? Eg skilji onki, tí tað hevur verið ymiskt, hvussu eg havi verið sett í starv, viðhvørt fyri lærara í farloyvi og viðhvørt uttan frágreiðing. Eg veit, at eg havi arbeitt í 3 ár fyri lærara í farloyvi, uttan at nakar lærari í skúlanum hevur havt farloyvi. Hetta árið eru so aftur nakrir lærarar í farloyvi, men eg veit ikki, hvønn eg havi verið fyri. Eg arbeiði á jøvnum føti við teir sáttmálasettu lærararnar, eri flokslærari og havi aðrar uppgávur í skúlanum, men eri ikki sáttmálasett sjálv. Hvørt ár skal umsókn skrivast, og eg skal til samrøðu. Hvørt ár føli eg ótryggleikan, tí eg veit ikki, um eg eri keypt ella seld. Eg føli meg eisini noyddan at senda hinum skúlunum í kommununi umsókn, tó so at eg ongantíð verið biðin um at koma til samrøðu. Eg føli tað eyðmýkjandi og haldi, at tað er láturligt, at eg skal sita til samrøðu, har eg vanliga arbeiði, hvørt skúlaár. Setanarnevndin heldur eisini, at mannagongdin er láturlig, tí tey kenna meg eftirhondini. </em>&nbsp;</p> <p>Hetta er alt annað enn góður lesnaður. Tað er alment viðurkent, at tað skapar álvarsligar fakligar, fíggjarligar og persónligar trupulleikar hjá fólki, sum søkja sítt egna starv ár eftir ár. Ótryggleikin í setanarviðurskiftunum skapar strongd, sum kann hava heilsuligar avleiðingar fyri tann einstaka. Vit kunnu ikki sum eitt framkomið samfelag liva við hesum. Longu í 1999 gjørdi ES-samveldið reglur fyri at minka um talið av afturvendandi tíðaravmarkaðum setanum. Afturvendandi tíðaravmarkaðar setanirnar vóru hildnar fyri at vera í andsøgn við mannarættindini, og einstøku ES-londini hava fyri nógvum árum síðan við grundarlagi í ES-lóggávuni gjørt sínar egnu lógarreglur um hesi viðurskiftini. Danmark gjørdi longu í 2003 &nbsp;“Lov om tidsbegrænset ansættelse”, har ávísar reglur eru gjørdar fyri skapa tryggleika í setanini og avmarka talið av tíðaravmarkaðum setanum. Í døminum hjá okkum verður víst á, at lærari verður settur sjey ár á rað við tíðaravmarkaðari setan. Hetta líkist svartasta ongum, og er fullkomiliga í andsøgn við galdandi rættartrygdina og almennu menniskjaligu viðurskiftini í &nbsp;Evropa. Hetta kunnu vit sum framkomið rættarsamfelag ikki liva við. &nbsp;</p> <p>Tað er neyðugt at gera lógarreglur, sum minka um afturvendandi tíðaravmarkaðar setanir. Vit fara tí inniliga at heita á Kristinu Háfoss um at kanna viðurskiftini og fáa eina lóg gjørda, sum lýkur vanligu evropeisku krøvini á økinum. Tað er ongin loyna, at tað er neyðugt at hava fyribilssetanir, tá talan er um størv fyri lærarar í farloyvi, og Lønardeildin hevur gjørt ávísar reglur, men tær eru ikki nóg neyvar og eftir okkara fatan, skulu tær vera í lógarformi, fyri at setanarmyndugleikin, sum í hesum førinum er skúlaleiðararnir, taka tær til eftirtektar. Galdandi uppsagnarreglur í sambandi við manglandi arbeiði eru greiðar og geva fólki nógv betri treytir og tryggleika enn verandi ómenniskjaligu afturvendandi tíðaravmarkaðu setanir. &nbsp;&nbsp;&nbsp;</p> <p><em>Á myndini lærarar á tiltaki í november 2015. Mynd: Rói Joensen.</em></p> 07-06-2016 Mál fyri heimin http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=604 <p>Tann 25. september 2015 samtyktu heimsins stjórnarleiðarar á ST-toppfundi í New York eina sera framsøkna menningarskrá, sum fram til 2030 skal seta kós ímóti burðardyggari menning, bæði fyri fólkið og gongustjørnuna, vit liva á. Málini fyri heimin fata um 17 ítøkilig mál, sum áleggja øllum limalondunum í ST at beina fyri fátækdømi og svølti í heiminum, minka um ójavnan, tryggja góða útbúgving og betri heilsu fyri øll, sømiligt arbeiði og burðardyggan vøkstur.</p> <p>Nýggju málini fyri heimin byggja á tey sokallaðu 2015-málini. Í andsøgn til tað, vit ofta halda, so hava 2015-málini víst, at tað er gjørligt at náa málum, um politiski viljin er til staðar, og um vit seta greið mál og raðfesta tilfeingið hareftir. Síðan 1990 er fátækradømið í heiminum fallið úr 47% til 14%, níggju av tíggju børnum í menningarlondunum verða í dag innskrivað í skúla, og tvífalt so nógv børn eru á lívi á fimmára føðingardegnum. 45% færri kvinnur doyggja í sambandi við viðgongu og føðing, tvær milliardir fólk hava fingið atgongd til betri drekkivatn, og milliónir av mannalívum eru bjargað orsakað av betri fyribyrging og viðgerð av smittandi sjúkum sum malaria, tuberklar og HIV/AIDS.</p> <p>Útbúgving er raðfest frammarlaga í málunum fyri heimin, tí tað fjóðra av teimum 17 málunum snýr seg um útbúgving. Mál nr. 4 hevur heitið dygdarútbúgving, og síðani verður sagt, at vit skulu tryggja øllum javnbjóðis atgongd til dygdarútbúgving og styrkja um møguleikarnar&nbsp;hjá øllum til lívlanga læring.</p> <p>Raðfestingin kann takast sum ein staðfesting av týdninginum av skúlagongd og útbúgving. Vert er at leggja til merkis, at dentur verður lagdur á javnbjóðis møguleikar til útbúgving og lívlanga læring. Í teimum 10 undirpunktunum til 4. málið verður dentur m.a lagdur á, at bæði gentur og dreingir fáa tryggjaðan grundskúla/fólkaskúla, og at skúlagongdin er ókeypis.</p> <p>Allan vegin gjøgnum lutamálini gongur aftur, at javnstøða og javnbjóðis atkomumøguleikar til útbúgving eru týðandi tættir í burðardyggari menning. Hvørki kyn ella vantandi fíggjarligar umstøður skulu vera ein forðing. Staðfest verður eisini, at tey, ið bera brek, upprunafólk og børn í truplum korum skulu tryggjast eins góðar umstøður sum onnur.</p> <p>Ein onnur treyt fyri burðardyggari menning er útbúgving í burðardyggum livihátti, javnstøðu millum kynini, heimsborgaraskapi umframt virðismeting av mentanarligum fjølbroytni.</p> <p>Seinasta lutamálið áleggur londunum at økja um talið á skikkaðum lærarum, m.a. gjøgnum altjóða samstarv um læraraútbúgvingar í menningarlondunum.</p> <p>Meira kann lesast um málini fyri heimin á globalgoals.org<br /> &nbsp;</p> 11-07-2016 Felags skúlaleiðarafundir http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=614 <p>Tað verður upp í saman víst á týdningin, at starvsfólkasamrøður verða skipaðar og hvussu týdningarmikið tað er, at starvsfólk kenna sín leiklut og sítt ábyrgdarøki í starvsfólkahópinum.</p> <p>Men onkursvegna sýnist tað sum, at Mentamálaráðið ikki raðfestir samskiftið við skúlaleiðslurnar.</p> <p>Eingin starvsfólkasamrøða verður skipað – uttan so at onkur illstøða skal loysast – og ein felags skúlaleiðarafundur um árið hevur tíanverri við sær drúgvan fund, ið merktur er av kunning og einvegis samskifti.</p> <p>Eg havi upp í saman víst á, at Mentamálaráðið hevur ivaleyst av málum at leggja fram til kjak á tveimum árligum fundum. Samstundis kann partur av hesum fundum verða skipaður í kjakforum, har leiðarar velja seg inn á evni, ið hóska seg til aktuelt starv og aktuellan skúla.</p> <p>Um orsøkin er manglandi arbeiðsorka í Mentamálaráðnum, hugsi eg, at vit eru nógvir skúlaleiðarar, ið – saman við Skúlaleiðarafelagnum og Føroya Lærarafelag – vilja geva okkara íkast til, at í hvussu er tveir árligir skúlaleiðarafundir verða skipaðir.<br /> Tað átti ikki at verið torført at sett í álmanakkan heyst- og várfund og síðani at latið skúlaleiðarum hesar dagfestingar saman við tímajáttanini. Tað kundi síðani skapt ein kontinuitet, um vit t.d. á heysti hittust at kjakast um avbjóðingarnar í skúlaárinum, meðan vit á vári fingu tímajáttan og kunning um átøk komandi skúlaárið.</p> <p>Tað hevði eisini lætt um, at felags kunning um ætlanir og broytingar í virksemisætlanum og royndum/próvtøkum ikki bert vóru send út, men eisini vórðu tikin upp til diskussión. Tað er óivað onkur avbjóðing, ið skúlaleiðarar nógv skjótari kundu loyst í felag, heldur enn at vit sita hvør í sínum lag og totast og møguliga misskilja.</p> <p>Um vit menna týðiligt og jaligt samskifti millum Mentamálaráð og skúlaleiðarar, hugsi eg, at nógv lættari verður at útinna ymisk átøk í fólkaskúlanum.</p> <p>Um vit møtast í kjakforum, verður eisini lættari hjá starvsfólkum í Mentamálaráðnum at skilja ymsu umstøðurnar í ymsu skúlunum. Tað er ikki nóg mikið at bara tveita ávíst tímatal og kunngerðir av ymsum slag út í seinastu løtu – og tað er heldur ikki nóg gott at seta ymsar dagfestingar, tá ið skúlaleiðarar longu hava lagt ársætlanina.</p> <p>Vónandi verða tveir góðir felags skúlaleiðarafundir í 2016/2017.</p> <p>Jákup av Skarði<br /> &nbsp;</p> 01-08-2016 Tímajáttanin til skúlan aftur skerd http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=708 <p>Sum áður skrivað her á heimasíðuni, so er tímajáttanin til fakini støddfrøði, føroyskt, danskt og enskt minkað í ár í mun til undanfarin ár. Hendan minkingin skyldast, at næmingarnir í framhaldsflokkunum skulu lata inn munandi færri avrik í nevndu fakum <a href="http://www.lararafelag.fo/fo-FO/Enn-eitt-spariátak--nú-talið-av-innlatingum-í-framhaldsdeildini-er-skert-1.aspx">http://www.lararafelag.fo/fo-FO/Enn-eitt-spariátak--nú-talið-av-innlatingum-í-framhaldsdeildini-er-skert-1.aspx</a> &nbsp;</p> <p>Á tímatalvuni hjá framhaldsflokkunum sæst henda minkingin ikki, men tíðin til at rætta avrikini er minkað. Næmingarnir fara at merkja hetta á tann hátt, at frálæran innan mállæru og støddfrøði verður á meiri yvirskipaðum plani, tí beinleiðis afturmeldingin frá læraranum til einstaka næmingin, við ítøkiligari frálæru í, hvussu viðkomandi kann betra seg, er spard munandi burtur. Ein annar viðkomandi spurningur er, hvørt tað er í lagi at minka um talið á skrivligum avrikum, uttan samstundis at minka um støðið/krøvini í teimum skrivligu próvtøkunum. Viðmerkjast skal eisini, at ein onnur avleiðing av at minka um talið á skrivligum avrikum, sæst týðiliga aftur í tímajáttanini til skúlan, har talan kann vera um, at skúlin hevur mist lærarastørv.</p> <p>Tá talan er um inklusión og hvat skal til, fyri at tað skal hepnast, so er tað av alstórum týdningi, at bæði servitanin og tíðin til at loysa uppgávuna eru til staðar. Tíanverri hava vit fingið ábendingar um, at eisini her er tímajáttanin munandi minni í ár samanborið við, hvussu nógv søkt verður um. Tað er Sernám, sum avger, hvussu nógvar umsóknir verða gingnar á møti, t.v.s. hvussu nógvir tímar verða latnir teimum einstøku skúlunum, og harvið til teir næmingar, sum hava serligan tørv.</p> <p>Fíggingin av fólkaskúlanum er annars økt ár um ár, men staðfestast kann, at vit lærarar ikki merkja, hvat henda økta játtanin verður brúkt til. Á jú, skúlarnir hava fingið 1 tíma afturat til fakini alis- og evnafrøði og 1 tíma afturat til svimjing (fyri at betra um trygdina). Eg vil tó ikki seta beinleiðis samband millum at “klippa av” einastaðni og leggja afturat aðrastaðni, hóast freistingin at gera tað er stór. Eg velji at halda, at MMR hevur eina námsfrøðiliga grundgeving fyri hesum, uttan at vita, hvør hon er, tí tað er ringt at síggja. Ein freistast til at halda, at talan er um eitt fíggjarligt roknistykki, sum skal ganga upp, heldur enn eitt námsfrøðiligt.</p> <p>Tað kann ikki talast nóg oftani og harðliga at avgerðini hjá MMR um at minka talið á innlatingum hjá framhaldsskúlanæmingum. Námsfrøðiliga grundgevingin at lata inn uppgávur eigur at viga meir, enn sparingin í tíma játtanini. Og samband má vera millum arbeiðsuppgávurnar hjá lærarum og tíðina, sum er sett av til hetta.</p> <p>Eg havi hug at samanlíkna sparda peningin við ein løtuvinning, eins og tá ein, sum er kaldur, pissar í buksurnar fyri at gerast heitari. Avleiðingin av hesari sparing fer at vísa seg at vera dýrt keyptur, tíanverri.</p> <p>Vónandi hækkar tímajáttanin til omanfyri nevndu øki til næsta skúlaárið, so skaðin ikki verður ov stórur.</p> <p>Føroya Lærarafelag er altíð til reiðar at tosa við okkara arbeiðsgevara út frá einum fakligum sjónarhorni.</p> 04-10-2016 Hví skúlabridge? http://lararafelag.fo/Default.aspx?Id=623 <p>* Bridge stimbrar førleikan at hugsavna seg og at fokusera<br /> * Motiverar til læring gjøgnum spæl og við finna loysnir til ávísar uppgávur<br /> * Betrar ta vanligu læringina, m.a. talfatan, minni, sannlíkindi, tengjan, samanseting, fimisrokning og vágastøði<br /> * Styrkir sosialt samanhald og sjálvsálit<br /> * Eggjar skynsemi og stimbrar logisku- og støddfrøðisligu evnunum.<br /> * Ótengt at trúgv, kyn, aldur, mál og mentan.</p> <p>At læra bridge sum ungur førir við sær, at læring gerst lættari. Hugaítróttur eitt evni í einum víðkaðum ítróttahugtaki, og lyklaorðið innan bridge er hugsavning.</p> <p>Í sambandi við nýskipanina av fólkaskúlanum í Danmark kom eitt nýtt virksemi í námsætlanina – tann “styðjandi” frálæran. Hon skal tryggja, at næmingarnir gerast kendir við enn fleiri mátar at tilogna sær vitan, at teir fáa stundir til fakliga hugdýping, og at teir fáa møguleika at menna seg&nbsp; við einum víðkaðum tilboði av evnum/tingum, sum hevur teirra áhuga. Á henda hátt læt skúlin dyrnar upp fyri nærumhvørvinum og bjóðaði lokalum ítróttafeløgum, tónleika- og listaskúlum, forminnisøvnum, felagskapum o.l. inn um skúlagátt.</p> <p>Hesin møguleikanum tók Dansk Bridge væl ímóti og hevur síðan gjørt bæði námsætlan, (sí heimasíðuna bridge.dk), og frálærutilfar til skúlan. Kenslumálaráðið hevur góðkent tað, sum Dansk Bridge hevur gjørt, og er frálæran innan bridge alt meir vanlig í skúlum. Hetta hevur víst seg at verið ein sólskinssøga: Gransking vísir, at innlæringin betrast við 22% innan støddfrøði og við 20% innan lesing, tá næmingarnir luttaka í einum skipaðum hugaítrótti, t.d. bridge.</p> <p>Føroya Bridgesamband, FBS, hevur gjørt líknandi tilboð til skúlarnar sum Dansk Bridge. Eftir summarferiuna verður farið til verka. Skúlar og/ella einstakir flokkar kunnu seta seg í samband við Bridgesambandið fyri nærri kunning. Bridgesambandið veitir ókeypis tilfar og lærarar til undirvísingina. Einki annað krav til hølisviðurskifti er annað enn ein skúlastova. Meiri kunning fæst á heimasíðuni hjá FBS, http://www.bridge.fo/</p> <p>&nbsp;</p> 02-08-2016